Po wojnie odsetek obozu wykorzystywana była na wskroś NKWD tudzież z kolei wskroś Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego aż do kwietnia 1947 r. Następnie władza polski, na wniosek byłych więźniów, zdecydował otoczyć opieką Auschwitz I plus II również zmienić je wewnątrz Państwowe Muzeum. Dla tego celu odbudowano niewielką odsetek infrastruktury obozowej.
Na terenie obozu do wnętrza 1979 r. do wnętrza obecności 500 000 wiernych odprawił mszę papież Jan Paweł II. Ogłosił wtedy beatyfikację Edyty Stein, zamordowanej w środku Auschwitz do wnętrza bunkrze nr 2.
W 1979 roku tereny byłego obozu wewnątrz granicach objętych muzeum zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Komitet podjął wobec tego decyzję, że będzie to jedyne obszar tego typu wpisane na listę, względnie w środku imieniu wszystkich innych miejsc ludobójstwa. Przyjęto w takim razie nieczęste probierz wpisu (kryterium kulturowe VI) wskazujące na ponadczasowe plus uniwersalne znaczenie miejsca.
W 1984 r. obok od czasu obozu I został podlegający kwestii zakon karmelitanek. Wywołało to protesty środowisk żydowskich, co doprowadziło do przeniesienia karmelitanek wewnątrz roku 1993. W międzyczasie powstał plus trwał do 1999 r. spór o krzyże na oświęcimskim żwirowisku. Ostatecznie pozostał w tym miejscu z trudem jeden krzyż, tzw. papieski, z mszy do wnętrza 1979 r. 28 maja 2006 roku sukcesywny papież Benedykt XVI, Niemiec, do wnętrza ramach pielgrzymki do Polski odwiedził terytorium obozu również modlił się wewnątrz intencji ofiar Holokaustu. Ze względu na przynależność etniczna papieża było to zdarzenie symboliczne.
W roku 1990 powołano Międzynarodową Radę Oświęcimską na rzecz opiniowania różnych zagadnień związanych z pracami Muzeum, jako zatwierdzanie kierunków prac muzeum lub recepcja okresowych sprawozdań dyrekcji. Podczas obchodów 60. rocznicy wyzwolenia powołano wewnątrz ramach muzeum Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz oraz Holokauście. W końcu XX wieku Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau (nazwa obowiązująca odkąd 1999 roku) odwiedzało wokół 600 000 osób rocznie, mniej więcej środek zza Polski. W roku 2005 wartość ta wzrosła do miliona osób. Odbywają się co roku Marsze Żywych również inne wydarzenia upamiętniające. Muzeum prowadzi m.in. realizacja badawczą oraz edukacyjną.