Auschwitz-Birkenau

Auschwitz I

Pierwszy, z kolei przeważający ugrupowanie zespołu oraz jego środek zarządcze, znany też w charakterze Stammlager (obóz macierzysty), istniał na terenie opuszczonych austriackich, później polskich koszar artyleryjskich, do wnętrza dwudziestu jeden dwu- również jednopiętrowych ceglanych budynkach, powiększonych o siedem dalszych bloków zbudowanych siłami więźniów, otoczonych dużym łańcuchem straży i wyludnionym tzw. obszarem interesów obozu (40 km²). Rozkaz założenia obozu wydał Heinrich Himmler 27 kwietnia 1940 r. Dwa dni z kolei kontroler obozów koncentracyjnych SS-Oberführer Glücks powierzył Rudolfowi Hössowi obowiązki komendanta przyszłego obozu. Rudolf Höss przybył do Oświęcimia 30 kwietnia, tudzież 4 maja został oficjalnie wyznaczony na komendanta obozu. 20 maja przywieziono do obozu 30 więźniów przestępców kryminalnych narodowości niemieckiej, wybranych na postulat Hössa z obozu do wnętrza Sachsenhausen. Oznaczono ich numerami odkąd 1 do 30.

Komendantami byli kolejno:

  • SS-Obersturmbannführer Rudolf Höss – 1940-1943
  • SS-Obersturmbannführer Arthur Liebehenschel – 1943-1944
  • SS-Sturmbannführer Richard Baer – 1944-1945

Obóz z początku był asygnowany do przetrzymywania polskich inteligentów również Polaków czynnie walczących z okupantem. Jego zamontowanie było związane z narastającym polskim ruchem oporu, który był zwalczany wskroś nazistów bezwzględnym terrorem, co żwawo doprowadziło do przepełnienia istniejących więzień. Osadzono wewnątrz przed wielu młodych ludzi, którzy próbowali poszerzyć się do ruchu oporu innymi słowy nielegalnie wyprzedzić granicę do wnętrza celu przyłączenia się do polskiej armii. Następnie kierowano w tym miejscu również radzieckich jeńców wojennych, Żydów, pospolitych niemieckich przestępców kryminalnych, tzw. elementy antyspołeczne dodatkowo homoseksualistów. Liczba uwięzionych wahała się od czasu 13 do 16 tysięcy, wewnątrz 1942 r. osiągnęła 20 tysięcy. Pierwsza zgrupowanie 30 więźniów niemieckich stanowiła brzask funkcyjnej zasoby siły roboczej obozowej (kapo, blokowi). 14 czerwca 1940 r. do obozu przywieziono z więzienia wewnątrz Tarnowie wagonami kolejowymi drugiej klasy główny wysyłka 728 więźniów politycznych - byli to Polacy również kilku polskich Żydów - do wnętrza przeważającej liczbie społeczność ogromnie młodzi. Otrzymali oni numery odkąd 31 (przypadł Stanisławowi Ryniakowi) do 758. Wojnę przeżyło 239 z nich, do wnętrza tym Stanisław Ryniak, który zmarł wewnątrz 2004 r. we Wrocławiu. Obóz stworzono na terenie opuszczonych polskich koszar artyleryjskich, wewnątrz piętrowych dodatkowo parterowych ceglanych budynkach – było ich 21. Z czasami kolejnych siedem bloków dobudowano siłami więźniów, tudzież do bloków parterowych dobudowano piętro. Wokół obozu utworzono niewysoki plus spory porządek straży plus wyludniony tzw. przestrzeń interesów obozu (40 km²). W marcu 1941 r. po razu jednego naczelny ugrupowanie wizytował Himmler – zdecydował wtedy o jego rozbudowie, w taki sposób iżby mógł zmieścić 30 tysięcy więźniów (wcześniej ugrupowanie planowano na ok. 10 tysięcy), zaś też wydał rozkazy co do rozpoczęcia budowy obozu Auschwitz II wewnątrz odległej o trzy kilometry od czasu Auschwitz wsi Brzezinka. Początkowo pył istnieć to ugrupowanie na rzecz jeńców (przygotowywano obszar na rzecz tysięcy jeńców radzieckich), jednakże od tego czasu plany te zostały zmienione. Jeńców radzieckich do Auschwitz przywieziono raczej przeszło 12 tysięcy.

Brama wejściowa do obozu nosiła mefistofelesowski wpis Arbeit macht frei (pol. Praca czyni wolnym). Jedna z liter na bramie ("b" wewnątrz słowie Arbeit) ułożona jest do góry nogami. Według niektórych relacji więźniów zostało to wykonane perfidnie w charakterze sypki metryka oporu. Według innych relacji była to po prostu pomyłka. Kolumny więźniów (zestawionych do wnętrza komanda) wyprowadzanych do pracy dodatkowo powracających do obozu przekraczały tę bramę nieraz poniżej dźwiękach obozowej orkiestry symfonicznej. Nieprawdziwe są liczne zasoby siły roboczej filmów fabularnych obrazujące kolumny Żydów przechodzących na wskroś tę bramę – zdecydowana większość z nich trafiała do obozu Auschwitz II.

Niektóre bloki plus budynki obozowe pełniły specjalne funkcje:

  • Dziewięć bloków (1, 2, 3, 12, 13, 14, 22, 23, 24) od chwili października 1941 r. do marca 1942 r. stanowiły odgrodzony ugrupowanie na rzecz radzieckich jeńców wojennych (Russisches Kriegsgefangen Arbeitslager). Stopniowo umieszczono do wnętrza zanim wokół 10.000 osób, z których do likwidacji dotrwało mniej niż tysiąc – przeniesiono ich do rozbudowanego obozu w środku Brzezince.
  • Blok 10 stanowił obszar zbrodniczych medycznych eksperymentów in vivo. Przeprowadzał je dr Carl Clauberg, który poszukiwał szybkiej oraz taniej metody sterylizacji kobiet.
  • Bloki odkąd 1 do 10 wewnątrz okresie od chwili marca do sierpnia 1942 stanowiły zwierzchni ugrupowanie kobiecy, który następnie został przeniesiony do obozu w środku Brzezince (najpierw na sektor BIa, odtąd na BIa oraz BIb).
Pusta turma po gazie Cyklon B
  • Blok 11 był wewnętrznym więzieniem przeznaczonym do odbywania kar zbytnio naruszenia prawa obozowego – dotyczyło to zarówno załogi jako plus więźniów. Tylko ci świeżo miniony podlegali egzekucjom na wskroś rozstrzelanie, powieszenie oznacza to zagłodzenie. Znajdowały się w tej okolicy m.in. tzw. cele stojące w ten sposób małe, że zamknięci w środku nich po kwartet osoby skazani musieli zostać w środku pozycji stojącej wskroś całą noc, kiedy niekiedy wiele nocy z z grubsza (powierzchnia celi to niecały sto kilogramów kwadratowy). Na dziedzińcu bloku 11 dodatkowo na jego piętrze stosowano tzw. karę słupka. Polegała pani na wieszaniu więźniów zbytnio wygięte do tyłu ręce. Na parterze bloku mieściły się cele, w środku których więźniowie czekali na rozwalenie poniżej Ścianą Śmierci, która znajdowała się na dziedzińcu wśród blokami 11 także 10. Na piętrze bloku 11 znajdowały się pokoje przesłuchań, wewnątrz których pracowali funkcjonariusze obozowego Gestapo (tzw. Wydziału (Oddziału) Politycznego - niem. Politische Abteilung ). We wrześniu 1941 roku przeprowadzono tutaj pierwszą próbę zagazowania ludzi (ok. 600 jeńców radzieckich oraz 250 Polaków ze szpitala obozowego) gazem cyklon B, używanym najpierw do dezynsekcji. Ponieważ piwnice bloku nie nadawały się na komorę gazową, hitlerowcy przebudowali kostnicę obozową (znajdującą się ramię w ramię obozowego krematorium) na pierwszą stałą komorę gazową – używano jej od czasu 1941 do 1942 roku, następnie przekształcono w środku schronienie lotniczy.
  • Blok 24 mieścił od czasu lata 1943 r., na dyrektywa Himmlera, obozowy cztery kąty publiczny. Usługi seksualne na rzecz nagrodzonych uprzywilejowanych więźniów świadczyły tutaj z rozmysłem wyselekcjonowane kobiety, zaś ponadto ochotniczki z więźniarek. W piwnicach bloku 24 swoją salę prób miała orkiestra obozowa.

Między blokami, wzdłuż osi środkowej, znajdował się plac apelowy. Przy obozie funkcjonowały budynki administracji obozowej również komendantura. Tuż zbytnio drutami stał cztery kąty komendanta co do jednego z ogrodem – mieszkał w środku przedtem łącznie z rodziną.